wprowadzenie

Ostatnia aktualizacja: 11 czerwca 2026

Sposoby leczenia raka żołądka

Leczenie raka żołądka zwykle obejmuje operację oraz chemioterapię okołooperacyjną; w niektórych sytuacjach stosuje się również radioterapię, leczenie celowane lub immunoterapię. Ważne, byś pamiętał/a, że każdy przypadek jest inny, więc nie porównuj się z innymi pacjentami i nie przyjmuj ich doświadczeń za jedyny możliwy scenariusz. Twoja ścieżka postępowania zostanie dopasowana do Twojej indywidualnej sytuacji. Poniżej przedstawiamy możliwe schematy leczenia zgodne z aktualnymi wytycznymi. W przypadku kwalifikacji do jednej z metod terapeutycznych należy wykluczyć wszelkie przeciwwskazania do jej stosowania (z uwzględnieniem stanu ogólnego pacjenta oraz chorób współistniejących).

Aby dobrać metodę leczenia, niezbędne jest pozyskanie informacji o:

typie histopatologicznym nowotworu (najczęściej gruczolakorak, podtyp jelitowy lub rozlany wg klasyfikacji Lauréna),
lokalizacji guza (rak wpustu lub rak poza wpustem),
stopniu zaawansowania klinicznego nowotworu (klasyfikacja TNM — patrz niżej),
wynikach badań molekularnych (HER2, PD-L1, MSI/MMR).

Stopnie złośliwości histologicznej:

Inaczej stopień zróżnicowania raka. Patolog ocenia, jak dalece wygląd komórek nowotworowych odbiega od wyglądu komórek występujących normalnie w prawidłowej śluzówce żołądka. Zaobserwowane różnice wskazują na szybkość, z jaką mnożą się komórki, oraz stopień, w jakim są inwazyjne.

G1 — nowotwór najbardziej zróżnicowany, rokujący lepiej;
G2 — średnio zróżnicowany;
G3 — słabo zróżnicowany, o gorszym rokowaniu;
G4 — nisko zróżnicowany, co wiąże się z większym ryzykiem rozsiewu i gorszym rokowaniem; do tej kategorii należy m.in. rak sygnetowatokomórkowy.

Pamiętaj!

Decyzja dotycząca leczenia podejmowana jest zawsze w zespole multidyscyplinarnym, w skład którego wchodzą specjaliści chirurgii onkologicznej, radioterapii onkologicznej, onkologii klinicznej, patomorfologii, radiologii i diagnostyki obrazowej.

Ścieżkę pacjenta przygootowała

Kierownik Oddziału Dziennego Dolnośląskiego Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii we Wrocławiu.

dr n.med. Marek Gełej Specjalista Onkologii Klinicznej

Autoryzowane przez Radę Naukową

Stopnie zaawansowania klinicznego raka żołądka

Do oceny zaawansowania nowotworu powszechnie używa się klasyfikacji TNM. Pomaga ona lekarzom w ustaleniu stopnia zaawansowania raka, planowaniu leczenia i przewidywaniu rokowania.

Klasyfikacja TNM raka żołądka:

T (ang. tumor – guz) Zwiń Rozwiń

Symbol T określa głębokość naciekania ściany żołądka:

N (ang. nodes – węzły chłonne) Zwiń Rozwiń

Symbol N odnosi się do zajęcia regionalnych węzłów chłonnych:

Aby ocena była wiarygodna, podczas operacji powinno zostać usuniętych i zbadanych co najmniej 16 węzłów chłonnych (limfadenektomia D2).

M (ang. metastases – przerzuty odległe) Zwiń Rozwiń

Stopnie zaawansowania (staging) raka żołądka:

Stadium 0

Rak in situ — nowotwór ograniczony do nabłonka. Tis, N0, M0

Stadium IA

Guz ograniczony do błony śluzowej lub podśluzowej (T1, N0, M0)

Stadium IB

T1, N1, M0 lub T2, N0, M0

Stadium IIA

T1, N2, M0 lub T2, N1, M0 lub T3, N0, M0

Stadium IIB

T1, N3a, M0 lub T2, N2, M0 lub T3, N1, M0 lub T4a, N0, M0

Stadium IIIA

T2, N3a, M0 lub T3, N2, M0 lub T4a, N1–N2, M0 lub T4b, N0, M0

Stadium IIIB

T1–T2, N3b, M0 lub T3–T4a, N3a, M0 lub T4b, N1–N2, M0

Stadium IIIC

T3–T4a, N3b, M0 lub T4b, N3a–N3b, M0

Stadium IV

Choroba rozsiana — obecne przerzuty odległe. Każde T, każde N, M1

Z praktycznego punktu widzenia w decyzjach terapeutycznych pacjentów dzieli się na trzy główne grupy:

rak wczesny (early gastric cancer) — ograniczony do błony śluzowej lub podśluzowej (Stadium 0/IA);
rak miejscowo zaawansowany — wykracza poza błonę podśluzową lub zajmuje regionalne węzły chłonne, ale bez przerzutów odległych (Stadium IB–III);
rak rozsiany (przerzutowy) — obecne przerzuty odległe (Stadium IV).

Badania molekularne — co warto oznaczyć i kiedy

Współczesne leczenie raka żołądka jest spersonalizowane — decyzje terapeutyczne zależą nie tylko od stopnia zaawansowania, ale również od zmian molekularnych w komórkach nowotworowych. W przypadku rozpoznania raka żołądka, szczególnie w stadium III i IV, lekarz powinien zlecić następujące badania molekularne z bloczka parafinowego pobranej tkanki nowotworowej:

HER2 — białko, którego nadmierna ilość („nadekspresja”) obecna jest u ok. 15–20% chorych. HER2-dodatni przerzutowy rak żołądka kwalifikuje się do leczenia trastuzumabem (lek celowany).
PD-L1 (skala CPS) — białko związane z odpowiedzią immunologiczną. Wynik podawany jest jako CPS (Combined Positive Score). CPS równe 5 lub więcej kwalifikuje do leczenia niwolumabem lub tislelizumabem w skojarzeniu z chemioterapią; CPS równe 10 lub więcej w przypadku raka połączenia przełykowo-żołądkowego — do leczenia pembrolizumabem. Dotyczy to zaawansowanego nieoperacyjnego lub przerzutowego raka żołądka
MSI-H / dMMR — niestabilność mikrosatelitarna lub deficyt białek systemu naprawy niesparowanych zasad. Występuje u ok. 5–10% chorych. Pacjenci z MSI-H/dMMR odnoszą szczególnie wysoką korzyść z immunoterapii.
Claudin 18.2 (CLDN18.2) — białko obecne na powierzchni komórek raka żołądka u ok. 38% chorych. Wynik dodatni (silne wybarwienie błonowe co najmniej 75% komórek) kwalifikuje do leczenia zolbetuksymabem w skojarzeniu z chemioterapią. Lek dostępny w UE od września 2024 r.; w Polsce nierefundowany (stan na maj 2026 r.). . Dotyczy to zaawansowanego nieoperacyjnego lub przerzutowego raka żołądka.

U pacjentów z wywiadem rodzinnym raka żołądka (zwłaszcza rozlanego) lub w młodym wieku zachorowania zaleca się również poradnictwo genetyczne i ocenę pod kątem zespołu dziedzicznego raka żołądka rozlanego (mutacja CDH1) oraz innych zespołów. Dziedziczne tło ma ok. 1–3% raków żołądka.

Sposoby leczenia raka żołądka

Dowiedz się więcej o tym, jak wyglądają podstawowe sposoby leczenia raka żołądka i czego możesz się spodziewać.

Leczenie chirurgiczne Zwiń Rozwiń

Jest podstawą leczenia w stadiach 0–III. Polega na usunięciu guza wraz z marginesem zdrowych tkanek oraz regionalnymi węzłami chłonnymi. W zależności od lokalizacji i wielkości guza wykonuje się jeden z trzech typów operacji:

Endoskopowa resekcja śluzówkowa (EMR) lub podśluzówkowa (ESD) — stosowana wyłącznie we wczesnym raku żołądka (Tis, T1a) o niewielkich rozmiarach, niskim stopniu złośliwości, bez owrzodzenia i naciekania naczyń. Nowotwór usuwany jest „od wewnątrz” przez gastroskop — bez nacinania powłok brzucha.
Częściowa (subtotalna) gastrektomia — usunięcie części żołądka. Możliwa, gdy guz jest zlokalizowany w dolnej części żołądka (rak poza wpustem — antrum, część przedodźwiernikowa). Po operacji odtwarza się ciągłość przewodu pokarmowego, łącząc kikut żołądka z dwunastnicą lub jelitem czczym.
Całkowita (totalna) gastrektomia — usunięcie całego żołądka. Wykonywana w przypadku guzów zlokalizowanych w górnej części żołądka i wpuście, w guzach rozległych lub typie rozlanym wg Lauréna. Po operacji chirurg łączy bezpośrednio przełyk z jelitem czczym (zespolenie przełykowo-jelitowe metodą Roux-en-Y).

Obu typom gastrektomii towarzyszy limfadenektomia (usunięcie regionalnych węzłów chłonnych). Standardem jest tzw. limfadenektomia D2 — obejmuje węzły wzdłuż naczyń pnia trzewnego.

Operacja może być wykonana w sposób klasyczny (otwarty — z dużym nacięciem powłok brzucha) lub mało inwazyjny (laparoskopowo, ewentualnie z asystą robota). Metoda mało inwazyjna wiąże się zwykle z mniejszym bólem pooperacyjnym, krótszym pobytem w szpitalu i szybszym powrotem do aktywności, ale dostępność i wybór metody zależą od ośrodka i charakterystyki guza.

Po operacji pacjent zwykle przebywa w szpitalu przez ok. 7–10 dni. Przez kilka pierwszych dni odżywianie odbywa się drogą dożylną; stopniowo wprowadza się płyny i pokarmy doustne. Po wypisie konieczna jest długotrwała zmiana sposobu odżywiania (patrz: „Życie po gastrektomii”).

Jejunostomia odżywcza Zwiń Rozwiń

Jejunostomia odżywcza to mały, dodatkowy zabieg chirurgiczny, podczas którego do jelita czczego (czyli pierwszego odcinka jelita cienkiego, znajdującego się tuż za dwunastnicą) wprowadza się cienki cewnik (rurkę), wyprowadzony przez powłoki brzucha na skórę. Pozwala to podawać bezpośrednio do jelita specjalne preparaty odżywcze (tzw. żywienie dojelitowe), z pominięciem żołądka i przełyku.

U pacjentów z rakiem żołądka jejunostomia może być zakładana w dwóch sytuacjach:

Przed leczeniem lub w jego trakcie — gdy guz utrudnia spożywanie pokarmów (np. blokuje wpust żołądka), pacjent traci dużo na wadze, a chemioterapia nie jest tolerowana z powodu niedożywienia. Jejunostomia umożliwia odżywianie i lepszą tolerancję leczenia onkologicznego.
Podczas operacji gastrektomii — chirurg może założyć jejunostomię profilaktycznie (przy całkowitej gastrektomii lub w sytuacjach wysokiego ryzyka powikłań), aby zapewnić możliwość odżywiania w pierwszych tygodniach po operacji, gdy zespolenie przełyku z jelitem się goi.

Jejunostomia jest zwykle rozwiązaniem czasowym — usuwa się ją, gdy pacjent jest w stanie samodzielnie odżywiać się drogą doustną w wystarczającym stopniu. Pielęgnacja jejunostomii jest prosta i pacjent (lub opiekun) szybko uczy się jej obsługi w warunkach domowych.

U niektórych pacjentów alternatywą może być przezskórna endoskopowa gastrostomia (PEG) lub jejunostomia (PEJ) — wprowadzana przez gastroskop, bez konieczności klasycznego cięcia powłok brzucha.

Leczenie operacyjne przerzutów Zwiń Rozwiń

W raku żołądka — w odróżnieniu od raka jelita grubego — resekcja przerzutów ma znacznie ograniczone zastosowanie i jest rozważana wyłącznie u bardzo wyselekcjonowanych pacjentów (np. pojedynczy przerzut do wątroby lub jajnika u chorej z dobrym stanem ogólnym, po skutecznej chemioterapii).

HIPEC — dootrzewnowa chemioterapia perfuzyjna w hipertermii Zwiń Rozwiń

Polega na podawaniu cytostatyku bezpośrednio do jamy otrzewnowej podczas zabiegu operacyjnego. W raku żołądka HIPEC stosowana je.st doświadczalnie i głównie w ramach badań klinicznych — u wyselekcjonowanych chorych z ograniczonym rozsiewem otrzewnowym

Chemioterapia Zwiń Rozwiń

Polega na stosowaniu leków — najczęściej dożylnych, ale też doustnych — mających za zadanie zatrzymanie wzrostu komórek nowotworowych. Leki te podaje się w określonej kolejności, powtarzając w określone dni — nazywamy to cyklami chemioterapii. Cykle powtarzane są zazwyczaj co 2 lub 3 tygodnie.

W raku żołądka chemioterapia stosowana jest w trzech głównych sytuacjach:

okołooperacyjnie (perioperacyjnie) — część cykli przed operacją (chemioterapia neoadjuwantowa) i część po operacji (adjuwantowa). To obecny standard postępowania w stadiach IB–III. Najczęściej stosowanym schematem jest FLOT (5-fluorouracyl, leukoworyna, oksaliplatyna, docetaksel).
uzupełniająco (adjuwantowo) bez leczenia neoadjuwantowego — stosowane w wybranych sytuacjach (np. po pierwotnej operacji bez wcześniejszej chemioterapii, jeśli stwierdzono przerzuty do węzłów chłonnych lub wysokie ryzyko nawrotu).
paliatywnie — w stadium przerzutowym lub miejscowozaawansowanym nieoperacyjnym, samodzielnie lub w skojarzeniu z leczeniem celowanym/immunoterapią. Celem jest spowolnienie postępu choroby, kontrola objawów i wydłużenie życia.

Przed planowaną długotrwałą terapią systemową dożylną zalecane jest założenie portu naczyniowego — małego zbiorniczka z cewnikiem prowadzącym do dużej żyły, zaszywanego pod skórą w okolicy podobojczykowej. Ułatwia to dożylne podawanie leków i pobieranie krwi.

Radioterapia Zwiń Rozwiń

To metoda polegająca na stosowaniu promieniowania jonizującego do niszczenia komórek nowotworowych. W raku żołądka radioterapia jest stosowana rzadziej niż w innych nowotworach przewodu pokarmowego. Główne wskazania:

uzupełniająco po operacji (radiochemioterapia adjuwantowa) — u części pacjentów, zwłaszcza tych, którzy nie otrzymali chemioterapii neoadjuwantowej lub u których limfadenektomia była niepełna albo margines resekcji niedostateczny;
paliatywnie — w celu złagodzenia objawów (krwawienie z guza, ból, dysfagia w guzach wpustu) lub leczenia objawowych przerzutów (do kości, mózgu);
w raku połączenia przełykowo-żołądkowego — jako element przedoperacyjnej radiochemioterapii (schemat CROSS) — choć aktualnie wytyczne preferują w tej lokalizacji okołooperacyjny FLOT.

Leczenie celowane (terapie biologiczne) Zwiń Rozwiń

Leki celowane działają wybiórczo na określone białka lub procesy biologiczne komórek nowotworowych. W raku żołądka stosuje się następujące leki:

Trastuzumab — przeciwciało monoklonalne wiążące białko HER2. Stosowany w skojarzeniu z chemioterapią w I linii leczenia rozsianego raka żołądka HER2-dodatniego. Refundowany w Polsce w ramach katalogu chemioterapii.
Trastuzumab derukstekan (T-DXd) — „inteligentny” lek łączący trastuzumab z cząsteczką cytotoksyczną. Stosowany w II linii leczenia raka żołądka HER2-dodatniego po niepowodzeniu trastuzumabu i chemioterapii. Refundowany w Polsce w ramach programu lekowego.
Ramucyrumab — przeciwciało monoklonalne blokujące receptor VEGFR-2 (lek antyangiogenny — hamuje tworzenie nowych naczyń krwionośnych w guzie). Stosowany w II linii leczenia rozsianego raka żołądka w skojarzeniu z paklitakselem. Refundowany w Polsce w programie lekowym.
Zolbetuksymab — przeciwciało monoklonalne wiążące białko claudin 18.2 (CLDN18.2). Stosowany w skojarzeniu z chemioterapią w I linii leczenia rozsianego raka żołądka HER2-ujemnego, CLDN18.2-dodatniego. Zarejestrowany przez Komisję Europejską we wrześniu 2024 r.; w Polsce na maj 2026 r. nierefundowany — dostępny jedynie w ramach badań klinicznych lub refundacji indywidualnej (RDTL).

Leczenie immunologiczne (immunoterapia) Zwiń Rozwiń

Leki immunokompetentne („inhibitory punktów kontrolnych”) odblokowują własny układ odpornościowy pacjenta tak, by mógł rozpoznać i zniszczyć komórki nowotworowe. W raku żołądka stosuje się:

Niwolumab — w skojarzeniu z chemioterapią w I linii leczenia raka żołądka HER2-ujemnego z ekspresją PD-L1 (CPS równe 5 lub więcej). Refundowany w Polsce w programie lekowym.
Pembrolizumab — w skojarzeniu z chemioterapią w I linii leczenia raka połączenia przełykowo-żołądkowego HER2-ujemnego z ekspresją PD-L1 (CPS równe 10 lub więcej). Refundowany w programie lekowym w tym wskazaniu.
Tislelizumab — stosowany w skojarzeniu z chemioterapią w I linii leczenia rozsianego raka żołądka HER2-ujemnego z ekspresją PD-L1 (CPS równe 5 lub więcej). Mechanizm działania jest podobny do niwolumabu — lek blokuje białko PD-1 na limfocytach, „odblokowując” odpowiedź układu odpornościowego przeciw nowotworowi.
Durwalumab —Stosowany w skojarzeniu z chemioterapią FLOT w okołooperacyjnym leczeniu raka żołądka i połączenia przełykowo-żołądkowego w stadiach II–IVA (przed operacją i po niej, a następnie kontynuacja durwalumabu w monoterapii). Dodanie durwalumabu do chemioterapii FLOT poprawiło wyniki leczenia. Lek został zatwierdzony przez FDA (USA) w listopadzie 2025 r. oraz przez Komisję Europejską w marcu 2026 r. W Polsce na maj 2026 r. durwalumab w tym wskazaniu nie jest jeszcze refundowany.

Potrzebujesz pomocy? Skorzystaj z naszej INFOLINII – tel. 22 105 55 30

Szczegółowe informacje znajdziesz tutaj. W naszej infolinii dla pacjentek i pacjentów onkologicznych oraz ich rodzin pracują osoby z odpowiednim przygotowanym psychologicznym i merytorycznym – pomogą Ci rozwiązać różne problemy. Możesz skorzystać z porad psychologa, interwentki kryzysowej, dietetyczki i koordynatora onkologicznego.

Schematy leczenia raka żołądka w zależności od stadium

Schematy leczenia

Już wiesz, że leczenie raka żołądka zależy od typu nowotworu, jego zaawansowania, złośliwości oraz Twoich cech indywidualnych. Poniżej przedstawiamy plan leczenia w zależności od zaawansowania choroby.

Stadium 0 (Tis) Zwiń Rozwiń

Ponieważ guz ograniczony jest do najbardziej powierzchniowej warstwy ściany żołądka (rak in situ), podstawowym elementem leczenia jest endoskopowe usunięcie zmiany (EMR/ESD). Dodatkowe leczenie zwykle nie jest konieczne, ale wymagana jest ścisła obserwacja endoskopowa po zabiegu. Należy pamiętać, że ostateczne zaawansowanie choroby określane jest na podstawie badania histopatologicznego usuniętej zmiany — plan leczenia może się zmienić po zabiegu.

Stadium IA (T1, N0, M0) Zwiń Rozwiń

U wybranych pacjentów (guz mały, dobrze zróżnicowany, bez owrzodzenia, bez naciekania naczyń, ograniczony do błony śluzowej — T1a) wystarczy resekcja endoskopowa (ESD). W pozostałych przypadkach — w tym T1b z naciekaniem podśluzówki — wykonuje się klasyczną gastrektomię (częściową lub całkowitą) z limfadenektomią. Leczenie uzupełniające zwykle nie jest konieczne. Plan leczenia może się zmienić po operacji — w zależności od wyniku badania histopatologicznego.

Stadium IB–III (rak miejscowo zaawansowany) Zwiń Rozwiń

To grupa najliczniejsza wśród pacjentów kwalifikujących się do leczenia radykalnego. Standardem jest chemioterapia okołooperacyjna (perioperacyjna) skojarzona z gastrektomią z limfadenektomią D2.

Chemioterapia neoadjuwantowa (przedoperacyjna) — zwykle 4 cykle schematu FLOT (5-fluorouracyl, leukoworyna, oksaliplatyna, docetaksel) podawanych co 2 tygodnie. Schemat ten jest obecnym standardem postepowania. U osób starszych lub w gorszym stanie ogólnym, u których pełny schemat trójlekowy FLOT byłby zbyt obciążający, stosuje się schematy dwulekowe — najczęściej XELOX/CAPOX (oksaliplatyna z kapecytabiną doustną) lub FOLFOX (oksaliplatyna z 5-fluorouracylem podawanym dożylnie).
Operacja — zwykle 4–6 tygodni po zakończeniu chemioterapii neoadjuwantowej, po ocenie odpowiedzi w badaniach obrazowych.
Chemioterapia adjuwantowa (pooperacyjna) — kolejne 4 cykle FLOT, rozpoczynane po wygojeniu się ran pooperacyjnych (zwykle 6–8 tygodni po operacji), o ile pozwala na to stan ogólny pacjenta.
Nowa opcja: durwalumab + FLOT — w badaniu MATTERHORN dodanie immunoterapii durwalumabem do schematu FLOT istotnie wydłużyło zarówno czas wolny od nawrotu choroby, jak i przeżycie całkowite. Zatwierdzona przez FDA (listopad 2025) oraz Komisję Europejską (marzec 2026). W Polsce — stan na maj 2026 r. — schemat ten nie jest jeszcze refundowany;
U pacjentów, którzy nie otrzymali chemioterapii neoadjuwantowej (np. operowani w trybie pilnym lub bez postawionego rozpoznania przedoperacyjnie), rozważa się chemioterapię adjuwantową — samodzielnie lub w skojarzeniu z radioterapią (radiochemioterapia adjuwantowa). Decyzja zależy od wyniku histopatologicznego i czynników ryzyka.

Stadium IV (choroba rozsiana) Zwiń Rozwiń

W tym stopniu doszło do rozprzestrzenienia się nowotworu do odległych narządów (np. otrzewnej, wątroby, płuc, kości) lub do węzłów chłonnych poza obszarem regionalnym. Leczenie na tym etapie ma najczęściej charakter przewlekły, a jego podstawowym elementem jest leczenie systemowe — chemioterapia, ewentualnie w połączeniu z leczeniem celowanym lub immunoterapią.

Przed opracowaniem planu leczenia konieczne jest wykonanie badań molekularnych z pobranej tkanki nowotworowej (HER2, PD-L1 CPS, MSI/MMR; opcjonalnie CLDN18.2). Plan leczenia powinien być opracowany indywidualnie podczas konsylium wielodyscyplinarnego. Będzie on zależał od kilku czynników:

wyników badań molekularnych,
stanu ogólnego pacjenta,
wydolności narządów (wątroba, nerki, serce),
chorób współistniejących,
preferencji chorego.

W przypadku oporności na leczenie (progresji — choroba przestaje reagować na stosowane leki) zmienia się schemat terapii (tzw. linię, rzut leczenia). Liczba dostępnych linii i optymalny schemat zmieniają się wraz z postępem medycyny. W przypadku, kiedy stan ogólny chorego na to pozwala, po progresji można zastosować leczenie drugiego, a niekiedy trzeciego rzutu.

Najczęstsze schematy leczenia:

Tabela podsumowująca schematy chemioterapii

Poniższa tabela przedstawia w skrócie najczęściej stosowane schematy leczenia systemowego raka żołądka. Szczegółowy opis poszczególnych schematów znajdziesz w dalszej części rozdziału.

Leczenie okołooperacyjne (stadium IB–III)

Schemat	Leki	Częstość cykli	Uwagi
FLOT	5-fluorouracyl, leukoworyna, oksaliplatyna, docetaksel	co 2 tygodnie	Standard. 4 cykle przed + 4 po operacji. Refundowany.
Durwalumab + FLOT	durwalumab + FLOT, następnie durwalumab w monoterapii	co 2–4 tygodnie	Nowy standard wg MATTERHORN (ESMO 2025). EMA: marzec 2026. W Polsce nierefundowany na maj 2026.
FOLFOX	oksaliplatyna + 5-fluorouracyl (46-godz. wlew dożylny)	co 2 tygodnie	Alternatywa dla FLOT u osób starszych lub w gorszym stanie ogólnym, niekwalifikujących się do schematu trójlekowego. Rzadziej — w razie przeciwwskazań do docetakselu.
XELOX (CAPOX)	oksaliplatyna dożylnie + kapecytabina doustnie (tabletki)	co 3 tygodnie	Alternatywa dla FLOT u osób starszych lub w gorszym stanie ogólnym. Wygodna forma — kapecytabinę pacjent przyjmuje doustnie w domu.

Leczenie okołooperacyjne (stadium IB–III)

I linia leczenia paliatywnego (stadium IV)

Schemat	Wskazanie	Skład / dodatek	Uwagi
FOLFOX (mFOLFOX6)	Bez specyficznych biomarkerów lub w skojarzeniu z lekami celowanymi/immunoterapią	oksaliplatyna + 5-FU (46-godz. wlew)	Cykle co 2 tyg. Podawanie z infuzorem przenośnym (część we wlewie domowym).
XELOX (CAPOX)	Jw.	oksaliplatyna + kapecytabina	Cykle co 3 tyg. Wygodne podawanie.
FOLFIRI	Wybrani pacjenci po platynie	irynotekan + 5-FU	Rzadziej stosowany w I linii.
FOLFOX/XELOX + trastuzumab	HER2-dodatni	+ trastuzumab dożylnie	Standardowo trastuzumab kojarzy się dziś z FOLFOX-em lub XELOX-em (XELOX zawiera kapecytabinę doustną w tabletkach). Refundowany w katalogu chemioterapii.
FOLFOX/XELOX + niwolumab	HER2-ujemny, PD-L1 CPS ≥ 5	+ niwolumab dożylnie co 2–4 tyg.	Refundacja: program lekowy.
Chemioterapia + tislelizumab	HER2-ujemny, PD-L1 CPS ≥ 5	+ tislelizumab dożylnie co 3 tyg.	Refundacja: program lekowy.
Chemioterapia + pembrolizumab	Rak GEJ HER2-ujemny, CPS ≥ 10	+ pembrolizumab dożylnie co 3 tyg.	Refundacja: program lekowy.
FOLFOX/XELOX + zolbetuksymab	HER2-ujemny, CLDN18.2 ≥ 75%	+ zolbetuksymab dożylnie	EMA: 09.2024. W Polsce nierefundowany (RDTL/badania kliniczne).

I linia leczenia paliatywnego (stadium IV)

II linia i kolejne (stadium IV po progresji)

Schemat	Wskazanie	Refundacja w Polsce
Ramucyrumab + paklitaksel	II linia (większość chorych w dobrym stanie ogólnym)	Program lekowy
Trastuzumab derukstekan (T-DXd)	II linia, HER2-dodatni po wcześniejszym trastuzumabie	Program lekowy
Irynotekan / docetaksel / paklitaksel	Monoterapia, gdy inne opcje niedostępne	Katalog chemioterapii
Triflurydyna/typiracyl (TAS-102, Lonsurf)	III linia lub kolejna, doustnie	Program lekowy

II linia i kolejne (stadium IV po progresji)

Opis schematów (wersja szczegółowa)

Chemioterapia okołooperacyjna (stadium IB–III)

FLOT — skojarzenie 5-fluorouracylu (46-godzinny wlew dożylny), leukoworyny, oksaliplatyny i docetakselu. Cykle co 2 tygodnie. Stosuje się 4 cykle przedoperacyjnie + 4 cykle pooperacyjnie.
Durwalumab + FLOT — dodanie immunoterapii durwalumabem do schematu FLOT (przed operacją, po operacji, a następnie durwalumab w monoterapii). w badaniu MATTERHORN dodanie immunoterapii durwalumabem do schematu FLOT istotnie wydłużyło zarówno czas wolny od nawrotu choroby, jak i przeżycie całkowite Zatwierdzony przez FDA (11.2025) i Komisję Europejską (03.2026). W Polsce na maj 2026 r. nierefundowany.
FOLFOX / XELOX (CAPOX) — schematy dwulekowe, w których oksaliplatynę łączy się z 5-fluorouracylem podawanym dożylnie (FOLFOX) lub kapecytabiną przyjmowaną doustnie (XELOX/CAPOX). Stosowane przede wszystkim u osób starszych lub w gorszym stanie ogólnym, u których pełny schemat trójlekowy FLOT byłby zbyt obciążający.

Chemioterapia I linii w chorobie rozsianej

Standardem jest skojarzenie pochodnej platyny (oksaliplatyna lub cisplatyna) z fluoropirymidyną (5-fluorouracyl lub kapecytabina). Najczęściej stosowane schematy:

FOLFOX / mFOLFOX6 — oksaliplatyna + 5-fluorouracyl (46-godzinny wlew). Cykle co 2 tygodnie. Możliwe podawanie z infuzorem przenośnym (pacjent kontynuuje wlew w domu).
XELOX (CAPOX) — oksaliplatyna podawana dożylnie + kapecytabina przyjmowana doustnie w tabletkach (2 razy dziennie przez 14 dni). Cykle co 3 tygodnie. Wygodna forma — część leczenia (kapecytabina) odbywa się w domu.
FOLFIRI — irynotekan + 5-fluorouracyl(46-godzinny wlew). Cykle co 2 tygodnie. Możliwe podawanie z infuzorem przenośnym (pacjent kontynuuje wlew w domu). Stosowany u wybranych pacjentów, szczególnie po wcześniejszym leczeniu pochodnymi platyny.
Cisplatyna + 5-fluorouracyl (CF) lub cisplatyna + kapecytabina — obecnie bardzo rzadko stosowany schemat chemioterapii; głównie w skojarzeniu z trastuzumabem u pacjentów HER2-dodatnich.

U pacjentów z określonymi cechami molekularnymi do chemioterapii dodaje się:

trastuzumab — jeśli HER2-dodatni;
niwolumab lub tislelizumab — jeśli HER2-ujemny i PD-L1 CPS równe 5 lub więcej (dwa równoważne leki immunoterapeutyczne, oba refundowane w programie lekowym);
pembrolizumab — w raku połączenia przełykowo-żołądkowego, jeśli PD-L1 CPS równe 10 lub więcej;
zolbetuksymab — jeśli HER2-ujemny i CLDN18.2-dodatni (silne wybarwienie błonowe co najmniej 75% komórek). Lek nierefundowany

Chemioterapia II linii

Po niepowodzeniu I linii (progresji) u pacjentów w dobrym stanie ogólnym stosuje się:

Ramucyrumab + paklitaksel — schemat preferowany. Ramucyrumab podawany jest dożylnie co 2 tygodnie razem z paklitakselem. Refundacja w programie lekowym.
Trastuzumab derukstekan (T-DXd) — u pacjentów HER2-dodatnich po niepowodzeniu I linii z trastuzumabem i chemioterapią. Refundacja w programie lekowym.
Sama chemioterapia (irynotekan, docetaksel, paklitaksel) — jeśli przeciwwskazane są inne opcje.

Chemioterapia III linii i kolejnych

Triflurydyna/typiracyl (TAS-102, Lonsurf) — chemioterapeutyk doustny stosowany po niepowodzeniu wcześniejszych linii leczenia. Refundowany w programie lekowym.

Po wyczerpaniu wszystkich linii leczenia onkologicznego pacjent kontynuuje leczenie objawowe (paliatywne) — nakierowane na kontrolę objawów i jakość życia.

Refundacja leczenia w Polsce — program lekowy

Najnowocześniejsze leki celowane i immunoterapia w raku żołądka są w Polsce refundowane głównie w ramach programu lekowego „Leczenie chorych na raka przełyku, połączenia żołądkowo-przełykowego i żołądka (ICD-10: C15-C16)” (stan na maj 2026 r.). Program obejmuje m.in.:

niwolumab w skojarzeniu z chemioterapią (I linia, HER2-ujemny, PD-L1 CPS równe 5 lub więcej);
tislelizumab w skojarzeniu z chemioterapią (I linia, HER2-ujemny, PD-L1 CPS równe 5 lub więcej);
pembrolizumab w skojarzeniu z chemioterapią (I linia, rak połączenia przełykowo-żołądkowego, HER2-ujemny, PD-L1 CPS równe 10 lub więcej);
ramucyrumab w skojarzeniu z paklitakselem (II linia);
trastuzumab derukstekan (II linia, HER2-dodatni);
triflurydyna/typiracyl (kolejne linie).

Trastuzumab dożylny w I linii (HER2-dodatni rak żołądka) jest refundowany w ramach katalogu chemioterapii (C.86.b) — nie wymaga kwalifikacji do programu lekowego.

Leki niezarefundowane w Polsce (stan na maj 2026 r.):

Zolbetuksymab (CLDN18.2-dodatni, I linia) — dostęp tylko poprzez badania kliniczne lub refundację indywidualną (RDTL).
Durwalumab (okołooperacyjnie, w skojarzeniu z FLOT) — dostęp tylko poprzez badania kliniczne lub RDTL.

Aktualna lista refundacyjna jest publikowana na stronie Ministerstwa Zdrowia oraz w Obwieszczeniu Refundacyjnym (aktualizowanym co 3 miesiące). Kwalifikację do programu lekowego prowadzą wyznaczone ośrodki onkologiczne — sprawdź, czy Twój ośrodek prowadzi program lekowy dotyczący leczenia raka żołądka.

Życie po gastrektomii — zmiany odżywiania i suplementacja

Gastrektomia — zwłaszcza całkowita — jest dużą operacją i wymaga trwałej zmiany sposobu odżywiania. Po usunięciu części lub całości żołądka pojemność rezerwuaru pokarmowego znacznie się zmniejsza, a tempo, w jakim pokarm trafia do jelita, zmienia się. Skutkuje to kilkoma typowymi problemami, z którymi można sobie skutecznie poradzić.

Zalecenia dietetyczne

Jedz częściej, ale w mniejszych porcjach — 6–8 niewielkich posiłków dziennie zamiast 3 dużych.
Jedz powoli, dokładnie żuj — pokarm musi być dobrze rozdrobniony przed dotarciem do jelita.
Pij małymi łykami, najlepiej między posiłkami (a nie w trakcie) — aby nie zwiększać objętości pokarmu w niewielkim rezerwuarze.
Unikaj jednoczesnego spożywania dużych ilości słodkich pokarmów i napojów (np. owoce + sok, słodycze + napoje gazowane) — to zwiększa ryzyko zespołu poposiłkowego (dumping syndrome).
Po posiłku możesz krótko odpocząć w pozycji półleżącej.
Prowadź dziennik żywieniowy — pomoże Ci zidentyfikować pokarmy, które dobrze tolerujesz oraz te, których unikasz.

Zespół poposiłkowy (dumping syndrome)

Występuje, gdy pokarm zbyt szybko trafia do jelita cienkiego. Objawy mogą wystąpić wcześnie (10–30 minut po posiłku — nudności, bóle brzucha, biegunka, kołatanie serca, pocenie się, zawroty głowy) lub późno (1–3 godziny po posiłku — osłabienie, drżenia, zawroty głowy, omdlenia — z powodu spadku stężenia glukozy we krwi). Najlepszą profilaktyką jest dieta opisana powyżej. Jeśli mimo zaleceń objawy są dokuczliwe, lekarz może zalecić leczenie farmakologiczne.

Suplementacja — rutynowa po gastrektomii

Po gastrektomii (zwłaszcza całkowitej) wchłanianie niektórych witamin i mikroelementów jest upośledzone. Niezbędna jest stała, dożywotnia suplementacja:

Witamina B12 — ze względu na brak czynnika wewnętrznego (produkowanego w żołądku) konieczne są iniekcje domięśniowe (zwykle 1000 μg co 1–3 miesiące) lub w wybranych sytuacjach duże dawki doustne. Brak suplementacji prowadzi do niedokrwistości złośliwej i powikłań neurologicznych.
Żelazo — upośledzone wchłanianie po gastrektomii często prowadzi do niedokrwistości z niedoboru żelaza. Zwykle zaleca się suplementację doustną; przy nieskuteczności — dożylną.
Witamina D i wapń — niedobór zwiększa ryzyko osteoporozy. Standardowo zaleca się 1000–1500 mg wapnia i 800–2000 IU witaminy D dziennie.
Inne witaminy (A, E, K, kwas foliowy) — kontrola okresowa stężeń, suplementacja w razie niedoboru.
Enzymy trzustkowe (pankreatyna) — w przypadku objawów upośledzonego trawienia tłuszczów (stolce tłuszczowe, biegunki, utrata masy ciała).

Co najmniej raz w roku należy oznaczać morfologię, ferrytynę, witaminę B12, witaminę D, wapń, magnez, fosforany; przy niedoborach — uzupełnianie ich pod kontrolą lekarza.

Utrzymanie masy ciała

Utrata masy ciała po gastrektomii jest częsta — wynika ze zmniejszonej pojemności żołądka, wczesnego uczucia sytości oraz upośledzonego wchłaniania składników odżywczych. Współpraca z dietetykiem jest niezbędna od momentu rozpoznania choroby. W razie potrzeby stosuje się doustne preparaty wysokokaloryczne (ONS — Oral Nutritional Supplements) lub — w cięższych przypadkach — żywienie dojelitowe przez zgłębnik (PEJ, jejunostomia).

Badania kontrolne

Nie ma powszechnie przyjętego standardu programu obserwacji po zakończonym leczeniu raka żołądka — w przeciwieństwie do raka jelita grubego nie wykazano w randomizowanych badaniach, że intensywna obserwacja wydłuża przeżycie. Mimo to, zależnie od stadium zaawansowania choroby oraz rodzaju zastosowanego leczenia, lekarz zaproponuje program wizyt kontrolnych. W przypadku raka żołądka po leczeniu radykalnym kontrola zwykle obejmuje:

wywiad i badanie przedmiotowe co 3–6 miesięcy przez pierwsze 2 lata, a następnie co 6–12 miesięcy do 5. roku;
morfologię i podstawowe badania biochemiczne (w tym oznaczenie żelaza, ferrytyny, witaminy B12, witaminy D, wapnia) — co 6 miesięcy;
tomografię komputerową klatki piersiowej i jamy brzusznej (z miednicą u kobiet) co 6–12 miesięcy przez pierwsze 2–3 lata;
gastroskopię kontrolną — po częściowej gastrektomii (kikut żołądka jest miejscem zwiększonego ryzyka wznowy lub drugiego pierwotnego raka) i po endoskopowej resekcji (ESD/EMR) — zwykle co 6–12 miesięcy w pierwszych 2 latach, później rzadziej;
dodatkowe badania w razie objawów budzących obawy o wznowę (bóle brzucha, utrata masy ciała, krwawienia, dysfagia, nowe bóle kostne).

Markery nowotworowe (CEA, CA 19-9, CA 72-4) nie są rekomendowane jako rutynowe narzędzia kontroli — mogą być pomocne pomocniczo, jeśli były podwyższone przed leczeniem.

Jak sobie poradzić ze skutkami ubocznymi leczenia

Wznowa

Ścieżka pacjenta

Wsparcie psychologiczne

Dowiedz się więcej

Wsparcie socjalne

Dowiedz się więcej