Strona główna
Przewlekła białaczka limfocytowa
Opieka kardiologiczna dla pacjentów z przewlekłą białaczką limfocytową (PBL)

Opieka kardiologiczna dla pacjentów z przewlekłą białaczką limfocytową (PBL)

Przewlekła białaczka limfocytowa (PBL) to choroba nowotworowa krwi, w której leczeniu stosuje się coraz nowocześniejsze terapie. Dzięki nim wielu pacjentów żyje dłużej i w lepszym komforcie niż jeszcze kilka lat temu. Niektóre z tych leków (np. inhibitory kinazy Brutona) oraz inne terapie stosowane w PBL mogą jednak obciążać układ sercowo-naczyniowy. U części chorych pojawia się nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca (np. migotanie przedsionków), a rzadziej objawy niewydolności serca. Dlatego opieka kardiologiczna powinna być integralną częścią leczenia PBL.

Najczęstsze problemy kardiologiczne u pacjentów z PBL

Nadciśnienie tętnicze: może pojawić się lub nasilać w trakcie leczenia niektórymi lekami. Zbyt wysokie ciśnienie podnosi ryzyko udaru i zawału serca.
Zaburzenia rytmu serca: najczęściej występuje migotanie przedsionków. Objawia się kołataniem serca, uczuciem szybkiego lub nierównego bicia serca, czasem dusznością czy osłabieniem. Ryzyko wzrasta szczególnie u pacjentów starszych i u osób, które już wcześniej miały choroby serca.
Niewydolność serca. Jego objawy to: duszność przy wysiłku lub w spoczynku, obrzęki nóg i kostek, szybkie męczenie się, uczucie ucisku w klatce piersiowej. Wymaga natychmiastowej diagnostyki i leczenia, a czasem także modyfikacji terapii przeciwnowotworowej.
Nasilenie istniejących chorób serca. Wielu pacjentów z PBL to osoby starsze, które mają już choroby takie jak miażdżyca, choroba wieńcowa czy nadciśnienie. Leczenie onkologiczne może je dodatkowo obciążać.

W oparciu o Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) z 2022 roku, które powstały we współpracy z Europejskim Towarzystwem Hematologicznym (EHA), przygotowaliśmy informacje, które pomogą Państwu zrozumieć, jak chronić swoje serce podczas walki z chorobą.

Chroniąc Serce w Trakcie Leczenia Przewlekłej Białaczki Limfocytowej (PBL)

Kardioonkologia i PBL

Kardioonkologia to współpraca między kardiologami a hematologami, której głównym celem jest umożliwienie bezpiecznego i skutecznego leczenia nowotworu przy jednoczesnym minimalizowaniu ryzyka uszkodzenia serca i naczyń krwionośnych.

W leczeniu PBL często stosuje się inhibitory BTK (np. ibrutynib, akalabrutynib, zanubrutynib). Ważne jest, aby wiedzieć, że te leki, choć skuteczne, mogą zwiększać ryzyko wystąpienia pewnych problemów z sercem i krążeniem.

Jeśli rozpoczynasz terapię PBL po raz pierwszy, porozmawiaj z hematologiem o wyborze terapii ograniczonej w czasie (np. ibrutynib + wenetoklaks), która ma mniejsze ryzyko toksyczności ze względu na ograniczoną ekspozycję na leki (kilkanaście miesięcy leczenia zamiast kilku lat monoterapii). Dzięki terapii ograniczonej w czasie możemy myśleć o PBL jako o wyjątkowej chorobie przewlekłej, w której pacjent może mieć długą przerwę od leczenia i równocześnie nie być narażonym na działania niepożądane stosowanych terapii.

Etap 1: Przed rozpoczęciem leczenia – sprawdzenie stanu serca Zwiń Rozwiń

Zanim zaczną Państwo przyjmować leki, zespół medyczny przeprowadzi dokładną ocenę, aby ustalić Pani/Pana indywidualne ryzyko wystąpienia problemów sercowych.

Co wchodzi w skład oceny ryzyka:

1. Wywiad i badanie kliniczne: lekarz zapyta o stan Pani/Pana zdrowia, zwłaszcza o obecność czynników ryzyka chorób serca (CVRF), takich jak:

wysokie ciśnienie tętnicze (nadciśnienie)
cukrzyca i wysoki cholesterol
wcześniejsze problemy z sercem (np. niewydolność serca, migotanie przedsionków)
wiek (ryzyko jest wyższe u osób w wieku powyżej 65 lat)

2. Elektrokardiogram (EKG): proste badanie sprawdzające rytm i elektryczną aktywność serca.

3. USG serca (echokardiografia – TTE): u pacjentów z grupy dużego ryzyka (np. z wcześniej istniejącym nadciśnieniem, cukrzycą, niewydolnością serca lub w podeszłym wieku) zaleca się wykonanie USG serca przed rozpoczęciem leczenia BTK, aby ocenić siłę pompowania serca.

4. Wskaźniki ostrzegawcze (biomarkery): jeśli planuje się monitorowanie serca za pomocą badań krwi w trakcie leczenia, zaleca się wykonanie wyjściowych pomiarów peptydów natriuretycznych (NP) i/lub troponiny sercowej (cTn).

Co jeśli ocena wykaże duże ryzyko problemów sercowych?

Zaleca się skierowanie Pani/Pana do kardiologa (najlepiej w ośrodku kardioonkologicznym) w celu optymalizacji leczenia chorób współistniejących (np. nadciśnienia) przed rozpoczęciem terapii PBL.

Etap 2: Podczas leczenia – aktywne monitorowanie Zwiń Rozwiń

W trakcie leczenia PBL inhibitorami BTK (takimi jak ibrutynib, akalabrutynib, zanubrutynib) należy szczególnie monitorować trzy główne obszary: ciśnienie krwi, rytm serca oraz ryzyko krwawienia.

1. Kontrola Ciśnienia Tętniczego (HTN)

Inhibitory BTK mogą zwiększać ciśnienie krwi.

Pomiary: zaleca się mierzenie ciśnienia krwi przy każdej wizycie lekarskiej.
Domowe Monitorowanie: należy rozważyć (w porozumieniu z lekarzem) cotygodniowe pomiary ciśnienia w domu przez pierwsze 3 miesiące, a następnie raz w miesiącu.
Postępowanie: jeśli ciśnienie jest źle kontrolowane, lekarz może włączyć lub zmodyfikować leki obniżające ciśnienie (np. ACEI lub ARB), ponieważ rozpoczęcie leczenia hipotensyjnego wiąże się z mniejszym ryzykiem poważnych problemów sercowo-naczyniowych.

2. Monitorowanie Rytmu Serca (Migotanie Przedsionków – AF)
Leczenie BTK wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia migotania przedsionków (AF).

Badanie przesiewowe: zaleca się przesiewowe sprawdzanie, czy nie wystąpiło AF (migotanie przedsionków), przy każdej wizycie klinicznej (np. przez badanie tętna lub wykonanie EKG).
Badanie serca: jeśli w trakcie leczenia wystąpi AF (migotanie przedsionków), zaleca się wykonanie USG serca (TTE), aby ocenić, jak wpływa to na jego funkcję.
Leczenie AF: jeśli rozpoznane zostanie AF lekarz oceni konieczność wdrożenia leczenia przeciwzakrzepowego, aby zapobiec udarowi. Decyzja ta jest złożona i zależy od ryzyka udaru (skala CHA2DS2 – VA) oraz ryzyka krwawienia.

3. Ryzyko Krwawienia i Zabiegi Inwazyjne
Ibrutynib może zwiększać skłonność do krwawień (skaza krwotoczna).

Zaplanowane zabiegi: jeśli ma Pani/Pan zaplanowaną operację lub inny zabieg inwazyjny, ibrutynib należy tymczasowo odstawić. Należy wstrzymać stosowanie przez co najmniej 3 do 7 dni przed i po zabiegu chirurgicznym, w zależności od rodzaju zabiegu i ryzyka krwawienia. Dotyczy to także akalabrutynibu, którego podawanie należy wstrzymać przez co najmniej 3 dni przed zabiegiem i po zabiegu chirurgicznym. Zanubrutynib – należy rozważyć odstawienie przez 3 do 7 dni przed i po zabiegu chirurgicznym w zależności od rodzaju zabiegu oraz ryzyka krwawienia.
Nagłe krwawienia: w przypadku nagłych interwencji, aby zminimalizować ryzyko krwawienia, można rozważyć przetoczenie płytek krwi.

Etap 3: Po zakończeniu leczenia – Długoterminowa opieka Zwiń Rozwiń

Jeśli leczenie PBL było kardiotoksyczne, w ciągu pierwszych 12 miesięcy po jego zakończeniu zespół medyczny przeprowadzi ponowną ocenę kardiologiczną.

Nadzór Długoterminowy

Coroczna ocena: zaleca się coroczną ocenę kliniczną ryzyka sercowo-naczyniowego (w tym pomiar BP, EKG, badanie lipidów i glukozy/HbA1c) u wszystkich dorosłych, którzy przebyli chorobę nowotworową, w celu optymalizacji kontroli czynników ryzyka.
Styl życia: niezależnie od przebytego leczenia, zaleca się prowadzenie zdrowego stylu życia i kontrolę czynników ryzyka (CVRF).

Kiedy należy pilnie skontaktować się z lekarzem?

W przypadku zaobserwowania następujących objawów jak:

gwałtowne lub utrzymujące się kołatanie serca
nagła duszność, zwłaszcza w spoczynku
omdlenia lub uczucie utraty przytomności
gwałtowny wzrost ciśnienia krwi
obrzęki nóg, kostek, narastająca męczliwość

Najlepsze efekty osiąga się, gdy hematolog współpracuje z kardiologiem. Dlatego przygotowaliśmy krótką ankietę, która pomoże ocenić ryzyko problemów kardiologicznych podczas leczenia PBL i może być pomocna w rozmowie z lekarzem. Wypełnienie zajmie tylko kilka minut.

Wypełnij ankietę

Zastanawiasz się, jakie problemy kardiologiczne mogą wystąpić w trakcie leczenia i jak sobie z nimi radzić? Sprawdź, jakie pytania najczęściej zadają inni pacjenci i jakie odpowiedzi przygotowali specjaliści.

Przejdź do pytań i odpowiedzi

Rozwinięcia skrótów, które mogą Ci się przydać:

ACEI – angiotensin-converting enzyme inhibitor (inhibitor konwertazy angiotensyny)
AF – atrial fibrillation (migotanie przedsionków)
ARB – angiotensin receptor blocker (antagonista receptora angiotensyny II)
BP – blood pressure (ciśnienie tętnicze krwi)
BTK – Bruton’s tyrosine kinase (kinaza Brutona)
cTn – cardiac troponin (troponina sercowa)
CVRF – cardiovascular risk factors (czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego)
EHA – European Hematology Association (Europejskie Towarzystwo Hematologiczne)
EKG – elektrokardiogram
ESC – European Society of Cardiology (Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne)
HTN – hypertension (nadciśnienie tętnicze)
NP – natriuretic peptides (peptydy natriuretyczne)
PBL – przewlekła białaczka limfocytowa
TTE – transthoracic echocardiography (echokardiografia przezklatkowa)

Źródło:
1. https://ptkardio.pl/wytyczne/47-wytyczne_esc_2022_dotyczace_kardioonkologii

Zakładka została opracowana we współpracy z dr Grzegorzem Skoniecznym specjalistą kardiologii, który dokonał merytorycznej weryfikacji treści.

Ścieżka pacjenta

Wsparcie psychologiczne

Dowiedz się więcej

Wsparcie socjalne

Dowiedz się więcej

Dodatkowe materiały