Masz pytania?

Opieka kardiologiczna w hematologii

Opieka kardiologiczna pacjentów hematoonkologicznych

Jeszcze przed rozpoznaniem nowotworu hematologicznego, jak i w trakcie leczenia, a nawet po jego zakończeniu, pacjenci hematoonkologiczni mogą mieć rozpoznaną chorobę sercowo-naczyniową. Niezależnie od momentu jej rozpoznania, każdy chory powinien otrzymać optymalne leczenie kardiologiczne i być objęty opieką kardiologa. Dlaczego to ważne? Takie działania służą temu, by hematolog rozpoczął i kontynuował najlepszą dla pacjenta terapię hematologiczną bez większych problemów kardiologicznych.

• Co oznacza opieka kardiologa w przypadku pacjentów hematoonkologicznych?

  Przed rozpoczęciem leczenia z powodu nowotworu (szczególnie jeśli jest planowane leczenie hematologiczne, potencjalne toksyczne dla serca lub jeśli chory w wywiadzie zgłasza jakieś problemy kardiologiczne),  pacjent powinien być oceniony przez kardiologa, zwłaszcza pod kątem niewydolności serca i zaburzeń rytmu serca. W tym celu  wykonuje się w EKG i badania echokardiograficzne serca. Dodatkowo kardiolog ocenia czynniki ryzyka, tj. dokonuje kontroli ciśnienia tętniczego, stężenia glukozy we krwi oraz profilu lipidowego. Jeśli rozpozna nieprawidłowości, wdroży odpowiednie leczenie kardiologiczne.

  Ponadto u pacjenta hematoonkologicznego z rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową kardiolog wspólnie z hematologiem planują kontrole kardiologiczne podczas leczenia hematologicznego oraz po jego zakończeniu. Chodzi o to, aby jak najwcześniej i możliwie w postaci jak najłagodniejszej rozpoznać toksyczny wpływ leków hematologicznych na serce. Jeśli takie wystąpią, to również kardiolog wdraża odpowiednie leczenie.

  Informacje o opiece kardiologicznej opracował dr hab. n. med. Sebastian Szmit, prof .CMKP

   

  .

• Dlaczego ważne jest wczesne wykrycie powikłań kardiologicznych?

  Wiele powikłań kardiologicznych podczas leczenia przeciwnowotworowego może być bezobjawowych. Jednak z czasem mogą zmienić się w bardzo zaawansowane problemy zagrażające choremu. Ważne, by do tego nie dopuścić – dlatego należy jak najwcześniej rozpoznać powikłanie kardiologiczne.

  Informacje o opiece kardiologicznej opracował dr hab. n. med. Sebastian Szmit, prof . CMKP

• Czy powikłania kardiologiczne z reguły są bezobjawowe?

  Oczywiście bywa, że powikłanie kardiologiczne od razu jest ostre, objawowe i od razu zagraża pacjentowi – tutaj ważne, aby kardiolog jak najszybciej udzielił pomocy i włączył leczenie które uratuje takiego pacjenta.

  Informacje o opiece kardiologicznej opracował dr hab. n. med. Sebastian Szmit, prof . CMKP

• Jakie badania z zakresu kardiologii są zalecane dla pacjentów hematoonkologicznych?

  Badania kardiologiczne są związane z powikłaniami, jakie mogą wystąpić podczas leczenia hematoonkologicznego. Jeśli lek stosowany przez hematologa powoduje niewydolność serca (np. chemioterapia podczas leczenia chłoniaków, ostrych białaczek lub szpiczaka),  wówczas bardzo pomocna jest echokardiografia i biomarkery (NTproBNP, troponiny). Jeśli lek raczej powoduje zaburzenia rytmu serca lub nadciśnienie tętnicze (np. podczas leczenia inhibitorami kinazy Brutona), to zalecana jest regularna kontrola ciśnienia tętniczego krwi oraz ocena rytmu serca przez EKG. Jeśli natomiast możliwe jest wystąpienie zatorowości płucnej lub zawału serca, należy kontrolować wszystkie czynniki ryzyka. W przypadku szpiczaka włączana jest  profilaktyka przeciwzakrzepowa.

  Informacje o opiece kardiologicznej opracował dr hab. n. med. Sebastian Szmit, prof . CMKP

• Czy są jeszcze jakieś inne badania kardiologiczne, które powinny być zlecane pacjentom albo warto, żeby je zlecać?

  Leki stosowane w hematologii mogą powodować np. zaburzenia rytmu serca czy migotanie przedsionków. Migotanie przedsionków lub trzepotanie przedsionków to podobne do siebie arytmie nadkomorowe. Mogą być bardzo objawowe i powodować pewien dyskomfort, spadek tolerancji wysiłku, ale mogą być też zupełnie bezobjawowe. Warto zapamiętać, że to nie jest nic strasznego, bo jest to najczęstsza arytmia związana z wiekiem. Hematolodzy już wiedzą, przy których ścieżkach leczenia warto na każdej wizycie wykonywać EKG. Pacjent może też  mierzyć ciśnienie w domu aparatami, które mają certyfikaty (to ważne, by był to aparat z certyfikatem kupiony w aptece albo w sklepie medycznym). Jeśli tętno przyspieszyło np. z poziomu 60 – 70 na 100 albo więcej, to znaczy, że raczej mamy arytmię, mimo że jej nie odczuwamy. Na najbliższej wizycie trzeba to zgłosić lekarzowi.

• Kto jest pacjentem onkokardiologicznym wysokiego ryzyka?

  Na pewno takim pacjentem jest osoba, która ma już rozpoznaną chorobę serca (np. jest po zawale serca, jest po zabiegu kardiochirurgicznym, ma wszczepione stenty itp.). Natomiast pacjentami bardzo wysokiego ryzyka są osoby, które mają już rozpoznanie niewydolności serca.

  Informacje o opiece kardiologicznej opracował dr hab. n. med. Sebastian Szmit, prof . CMKP

• Jakie są objawy, które koniecznie zgłosić?

  Objawami które należy bezwzględnie zgłaszać są z pewnością:

  – nowa duszność lub znaczne pogorszenie tolerancji wysiłku bo mogą świadczyć m.in. o niewydolności serca lub zatorowości płucnej

  – podobnie pojawienie się obrzęków może świadczyć o niewydolności serca lub nawet nadciśnieniu płucnym (obrzęki na obu kończynach mogą sygnalizować niewydolność serca, na jednej kończynie – problem z zakrzepicą)

  – silny ból w klatce piersiowej w okolicy przedsercowej może świadczyć o zawale serca

  – uczucie kołatania serca lub nierównej pracy serca jest zazwyczaj objawem zaburzeń rytmu serca.

  • – warto zgłaszać też wzrost ciśnienia.

  Informacje o opiece kardiologicznej opracował dr hab. n. med. Sebastian Szmit, prof . CMKP

• Komu należy zgłaszać niepokojące objawy?

  Wszystkie ww. objawy pacjent może zgłosić swojemu hematologowi lub lekarzowi rodzinnemu, oni na pewno pokierują dalszą diagnostyką i leczeniem.

  Jeśli wystąpią ostre objawy, należy dążyć do pilnej konsultacji kardiologa. W pilnych sytuacjach, gdzie może być zagrożone życie pacjenta, należy wezwać pogotowie ratunkowe.

  Informacje o opiece kardiologicznej opracował dr hab. n. med. Sebastian Szmit, prof . CMKP

• Na czym polega zadbanie o powikłania w trakcie terapii?

  Ważne, aby pacjent obserwował swój stan kliniczny i zgłaszał swoim lekarzom niepokojące go objawy.

  Wiemy ponad wszelką wątpliwość, że dla poprawy rokowania pacjentów hematoonkologicznych bardzo ważna jest kontrola ciśnienia tętniczego, zaburzeń lipidowych i stężenia glukozy we krwi. Absolutnie niezbędna jest walka z otyłością i nadwagą. Kluczowe jest stosowanie zdrowego sposoby odżywiania oraz bycie aktywnym fizycznie. Mamy mnóstwo dowodów, że właśnie ona poprawia rokowanie zarówno kardiologiczne, jak i hematologiczne.

  Informacje o opiece kardiologicznej opracował dr hab. n. med. Sebastian Szmit, prof . CMKP

   

• Na czym polega opieka kardiologiczna po zakończeniu terapii?

  Nawet wiele lat po leczeniu hematologicznym mogą wystąpić: niewydolność serca, wady zastawkowe serca lub zawały serca. Dlatego ważne jest, aby pacjenci, którzy mają już chorobę sercowo-naczyniową, po zakończonym leczeniu hematologicznym poddawali się regularnej kontroli u kardiologa (najlepiej co rok). Kardiolog zapewne zleci im na każdej wizycie ocenę EKG, ale po roku, trzech i pięciu od zakończenia chemioterapii zleci też kontrolne badanie echokardiograficzne serca.

  W przypadku niepokojących objawów należy bez zwłoki zgłaszać się do swojego lekarza.

  Informacje o opiece kardiologicznej opracował dr hab. n. med. Sebastian Szmit, prof . CMKP

• Czy wszyscy pacjenci leczeni tą samą terapią reagują tak samo w kwestii kardiologii?

  Absolutnie każdy z nas jest inny i tak, jak różnimy się charakterem czy usposobieniem, tak różnimy się genetycznie. Dlatego jeden pacjent będzie dostawał bardzo agresywne leczenie i nic się nie wydarzy, a drugi otrzyma mniej agresywne i nawet jeśli będzie miał zdrowe serce, coś się może skomplikować. Istotą jest, żebyśmy byli świadomi ryzyka, ale żeby nas to nie przerażało. Warto obserwować, czy nie ma jakiś odległych powikłań, skutków tej wojny z chorobą nowotworową, jak skutki metaboliczne (może wystąpić późna cukrzyca, hipercholesterolemia) czy nadciśnieniem tętnicze albo efekt niewydolności serca (zakrzepica czy zatorowość płucna, czy zawał serca – raczej nie). Trzeba być czujnym, czy nowy objaw kardiologiczny nie jest też powodem nawrotu jakiegoś problemu związanego z podstawową chorobą. Dlatego jeśli coś się dzieje, należy to zgłaszać, reagować i szukać pomocy. Ważne też, by zmienić swój styl życia. Będąc aktywnym, zmieniając swój styl życia na zdrowszy, minimalizuje się efekty uboczne, związane z powikłaniami kardiologicznymi czy metabolicznymi, ale też te związane z chorobą nowotworową.

• Czy droga podawania leku ma wpływ na potencjalne powikłania kardiologiczne?

  O typie powikłań kardiologicznych decyduje przede mechanizm działania danego leku przeciwnowotworowego, czyli to, w jaki sposób wpływa on na układ sercowo-naczyniowy pacjenta.  Powikłania występują zarówno w przypadku leków podawanych dożylnie, jak i leków podawanych doustnie w postaci tabletek.

  Oczywiście w wielu przypadkach efekt zależy od dawki. Dlatego warto w niektórych sytuacjach obniżyć dawkę leku hematologicznego aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia pierwszego lub kolejnego powikłania kardiologicznego.

  Informacje o opiece kardiologicznej opracował dr hab. n. med. Sebastian Szmit, prof . CMKP

• Jak wygląda opieka kardiologiczna dla pacjentów z PBL?

  Przewlekła białaczka limfocytowa (PBL) to choroba nowotworowa krwi, w której leczeniu stosuje się coraz nowocześniejsze terapie. Dzięki nim wielu pacjentów żyje dłużej i w lepszym komforcie niż jeszcze kilka lat temu. Niektóre z tych leków (np. inhibitory kinazy Brutona) oraz inne terapie stosowane w PBL mogą jednak obciążać układ sercowo-naczyniowy. U części chorych pojawia się nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca (np. migotanie przedsionków), a rzadziej objawy niewydolności serca. Dlatego opieka kardiologiczna powinna być integralną częścią leczenia PBL.

  Więcej na ten temat przeczytasz tutaj.