Jak wygląda diagnoza raka żołądka?

Jest to najważniejsze badanie pozwalające zajrzeć do wnętrza żołądka. Choć nazwa brzmi skomplikowanie, badanie jest bardzo skuteczne. Badanie polega na tym, że lekarz wprowadza przez usta cienką, elastyczną rurkę z kamerą. Dzięki temu może dokładnie obejrzeć wyściółkę żołądka. Podczas badania lekarz może zauważyć nie tylko guza, ale też tzw. zmiany przedrakowe – czyli miejsca, które jeszcze nie są rakiem, ale mogą się w niego zmienić. Nadzór nad takimi zmianami jest kluczowy dla zdrowia. Biopsja: Jeśli lekarz zauważy coś niepokojącego, może od razu pobrać malutki wycinek tkanki do zbadania pod mikroskopem. Z wycinka tkanki wykonywany jest też test w kierunku zakażenia bakterią Helicobacter pylori.

Jest podstawą rozpoznania raka. Pobrany podczas gastroskopii fragment żołądka jest oglądany pod mikroskopem, co pozwala na stwierdzenie obecności komórek raka. Dzięki temu badania możliwe jest też określenie szczegółowej charakterystyki tego nowotworu. W badaniu histopatologicznym określamy typ histologiczny. Najczęstszym nowotworem złośliwym żołądka, bo występującym aż w 95% przypadków, jest gruczolakorak (adenocarcinoma). Inne, rzadsze nowotwory, to: chłoniaki, guzy neuroendokrynne, mięsaki czy też guzy podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) – mają zupełnie inną charakterystykę i sposób leczenia. Oceniany jest również stopień złośliwości.

Badanie histopatologiczne pozwala także wykryć zmiany przedrakowe takie jak zanikowe zapalenie żołądka, metaplazja jelitowa czy dysplazja – to nieprawidłowości w budowie komórek wyściełających żołądek, które z upływem lat mogą przekształcić się w nowotwór. Ich wykrycie daje szansę na wdrożenie skutecznej profilaktyki i zatrzymanie postępu choroby.

To podstawowe badanie profilaktyczne. Ponieważ bakteria ta jest główną przyczyną zmian w żołądku, jej wykrycie i wyleczenie (wdrożenie antybiotykoterapii) może uchronić Cię przed zachorowaniem w przyszłości. Może to być test z krwi (serologiczny), test kału, prosty test oddechowy lub bezpośrednie badanie wycinka z gastroskopii. Wyniki pozytywne w testach serologicznych muszą być potwierdzone testami nieinwazyjnymi wykrywającymi aktywne zakażenie: test oddechowy 13C-UBT, test antygenowy z kału . Serologia nie odróżnia infekcji aktywnej od przebytej, a leczenie osób bez aktywnej bakterii nie przynosi żadnych korzyści. Jeśli pacjent i tak musi mieć wykonaną endoskopię, test można z pobranego małego wycinka żołądka. Można go na miejscu zbadać za pomocą tzw. szybkiego testu ureazowego lub ocenić w laboratorium pod mikroskopem.

Nie mają znaczenia w rozpoznawaniu raka żołądka. Obejmują morfologię krwi oraz parametry czynności wątroby i nerek. Stwierdzona niedokrwistość – mała liczby czerwonych krwinek i hemoglobiny może być objawem utajonego krwawienia z raka żołądka.

USG może być pomocna w wykazaniu przerzutów, ale ma niższą czułość niż tomografia komputerowa (TK) i niej jest zalecanym badaniem do ustalenia stopnia zaawansowania.

Pozwala lekarzom zobaczyć dokładny rozmiar guza i sprawdzić, czy nie ma przerzutów do innych narządów. To badanie obrazowe stanowi podstawę w celu określenia stopnia zaawansowania.

Badanie to przypomina gastroskopię, ale wykorzystuje dodatkowo możliwość wykonania ultrasonografii za pomocą gastroskopu. Pomaga bardzo dokładnie ocenić, jak głęboko guz wrasta w ścianę żołądka i czy zajął pobliskie węzły chłonne. Badanie to nie jest rutynowo wykorzystywane do oceny zaawansowania. Lekarz może sięgać po nią jeżeli podejrzewa wczesnego raka żołądka, który może być leczony bez rozległej operacji chirurgicznej.

Nie rekomenduje się stosowanie rutynowo badania pozytonowej tomografii emisyjnej (PET-CT) w diagnostyce raka żołądka. Badanie to może być zalecone w szczególnych przypadkach, kiedy badanie tomografii komputerowej jest niejednoznaczne i są wątpliwości odnośnie obecności przerzutów odległych.

To krótki zabieg polegający na wprowadzeniu kamery przez małe nacięcie w brzuchu. Pozwala lekarzowi obejrzeć jamę brzuszną od środka i wykluczyć obecność mikroskopijnych przerzutów, których nie widać w tomografii. Nie jest rutynową metodą diagnostyczną stosowaną w Polsce. Wskazaniem oceniamym przez lekarze jest wysokie podejrzenie rozsiewu choroby do otrzewnej – worka w którym znajdują się jelita.

Takie jak CEA, CA 19-9 mają dość ograniczone zastosowanie w przypadku raka żołądka. Wynika to z faktu, że nie są one wystarczająco czułe ani specyficzne, aby służyć jako narzędzie do diagnozowania tej choroby. Markerów tych nie bada się rutynowo przed samą operacją. Jeśli jednak pacjent przechodzi leczenie wstępne (np. chemioterapię przedoperacyjną) i wyjściowy poziom markera był u niego podwyższony, to jego spadek może sugerować dobrą reakcję organizmu na terapię. Należy jednak pamiętać, że lekarze praktycznie nigdy nie podejmują decyzji klinicznych wyłącznie na podstawie samych zmian poziomu markerów.

Rozwój nowotworu jest następstwem zmian w obrębie genów kontrolujących wzrost komórek. Zmiany te są najczęściej spowodowane mutacjami – zmianami sekwencji DNA lub zmianą długości pewnych powtarzających się sekwencji DNA – i określane jako niestabilność mikrosatelitarna. W przypadku zaawansowanego raka żołądka pobrana wcześniej tkanka jest badana w laboratorium pod kątem specyficznych cech biologicznych guza – status ekspresji HER2, PD-L1 oraz ocena niestabilności mikrosatelitarne – MSI. Wyniki tych testów decydują o możliwości zastosowania nowoczesnych terapii celowanych lub immunoterapii. Ocena Klaudyny 18.2 jako jednego z markerów molekularnych nie jest wykonywana rutynowo w Polsce z powodu braku refundacji leków ukierunkowanych molekularnie na ten marker.